Lookaround
/

Nostalgie in woord en beeld

 

 

Het dorp Hulshorst  ligt ten zuiden van Nunspeet en ten noorden van Harderwijk en Hierden aan de Harderwijkerweg, vroeger de Zuiderzeestraatweg genaamd.

Hulshorst heeft zo’n 2000 inwoners en is ‘ondergebracht’ bij Nunspeet.
Het voormalige station met de naam van Hulshorst ligt een aardig aantal kilometers af van die plaats en werd dan ook vooral door toeristen gebruikt. In 1987 werd het buiten gebruik gesteld. Wat er overbleef was het ‘stationsgebouw’, nu als normale woning en het gedicht van Gerrit Achterberg naast dat gebouw.:

‘Hulshorst, als vergeten ijzer
 is uw naam, binnen de dennen
 en de bittere coniferen,
 roest uw station;
 waar de spoortrein naar het noorden
 met een godverlaten knars
 stilhoudt, niemand uitlaat
 niemand inlaat, o minuten,
 dat ik hoor het weinig waaien
 als een oeroude legende
 uit uw bossen: barse bende
 rovers, rans en ruw
 uit het witte veluwhart’.

Mede op aandringen van ‘voorname’ families in de directe omgeving van Hulshorst werd door de ‘Centraalspoorweg’ een station in Hulshorst in 1863 geopend.
Station Hulshorst was uniek in zijn soort. Het lag midden in de natuur, midden in de bossen, op een steenworp afstand van het Hulshorster en Beekhuizer Zand. Vanaf het station was een redelijk netwerk van zandpaden door het gebied om aangesloten, en later ook bewijzerde, wandelingen te maken.
Van het station werd veelvuldig gebruik gemaakt door jong en oud, in groepsverband of individueel. Enkele voorbeelden:’

1878. Harderwijk. ‘Het voorgenomen schoolfeest is volkomen geslaagd. Het weder, dat zich ’s morgens niet best liet aanzien, werd na den middag beter en zelfs voor zulk een feestje bij uitstek gunstig. Het vervoer per spoortrein was zoo gemakkelijk en aangenaam, dat bij alle ouders het gevoel van ongerustheid verdween.
Het genot in de schoone heuvelrijke dennebosschen van Hulshorst was voor de kinderen een dag die nog lang bij hen in ’t geheugen bewaard zal blijven.

1880. ‘Herinneringen aan de Veluwe’ van Frederik van Eeden, in het Album der Natuur.
‘Met zekere geestdrift beschrijft de auteur eene wandeling van af het station Hulshorst, door de Leuvenumsche bosschen en langs de Staverensche beek tot aan den ‘Zwarte Boer’; over het landgoed Staverden naar de bosschen van Speulde, Sprielt en Putten; over Schoovenhorst naar Putten, langs de Vanenburg naar Schoonderbeek; en vervolgens weder over Garderen en langs het Uddelermeer naar het Soerensche Bosch en Apeldoorn.
Vol verrukking over den heerlijken plantengroei, de schoone vergezichten, de aloude natuurwouden en de schilderachtige plekjes beschrijft de heer Van Eeden de rijke flora dier streken en brengt hij eene rechtmatige en welsprekende hulde aan eene landstreek die nog aan weinigen voldoende bekend is en toch de aandacht van plantenkenners en bewonderaars der natuur in hooge mate verdient. Wij wenschen zijn fraai geschreven opstel een langer leven toe dan gewoonlijk aan tijdschtift-artikelen ten deel valt.’

1897. ‘De jongens en meisjes van de hoogste klasse der kostelooze school maakten een recht aangenaam tochtje. Zij gingen per eersten trein naar Hulshorst, van daar wandelende langs de Hierderbeek door het schoone Leuvenumsche bosch naar den zoogenaamden Waterval, waar op het groene mos krentenmik en melk werd gebruikt; verder naar Leuvenum en Staverden, en toen weder naar ’t station Hulshorst, om tegen 8 uur weder thuis te zijn.
Voor vele van die kinderen was het hun eerste spoortocht, en zulk een boschwandeling een ongekend genot.

En even verderop was er van 1863 tot 1925 de spoorweghalte ‘Nieuw Groeneveld’. Op de historische atlas van de Veluwe is deze plaats nog terug te vinden.
In de nabijheid van die plaats is één van de eerste wildviaducten van Nederland gebouwd.
De molen ‘De Maagd’ stamt uit 1894 en is evenals het station een rijksmonument.
Het landgoed Hulshorst, evenals het landgoed Groeneveld en huize Groeneveld zijn gemeentelijke monumenten. Van het landgoed Hulshorst herinneren alleen de vijver en het Koetshuis nog aan de tijd van weleer. De oude stallen zijn omgebouwd tot een uitnodigende ontvangstzaal voor gezelschappen.
De aanzienlijke landgoederen, Hulshorst en de Essenburg, spraken al in de 19e eeuw sterk tot de verbeelding.
Van Hulshorst zei men in 1836: “Dit landgoed is één der schoonste van de gehele omtrek, met uitgestrekte bossen, wandelingen, waterpartijen, badhuis, menagerie, prieeltjes en zitplaatsen en beslaat een oppervlakte van 150 bunder en wordt thans in eigendom bezeten door de oud-burgemeester van Harderwijk, de heer Hendrik Frans Meurs.” Het Hulshorster Zand is een natuurgebied dat zijn weerga niet kent.


En dan nog dat ‘stuk oud roest’ bij het restaurant in de nabijheid van het oude station. Een ‘vuurloze loc’ die na vele omzwervingen hier in 1999 zijn eindstation heeft gevonden.
Het gaat om nummer 1 van "Van den Bergh's Margarinewerke", gebouwd in 1949 door de firma Krupp Lokomotivfabrik te Essen.